تا اينها بخورند ؟ و اينرا از روى امتحان به او گفت ، زيرا خود مىدانست چه بايد كرد ، فيليپس او را جواب داد كه دويست دينار نان اينها را كفايت نكند تا هر يك اندكى بخورند . يكى از شاگردانش كه اندرياس برادر شمعون پطرس باشد ويرا گفت در اينجا پسرى است كه پنج نان جو و دو ماهى دارد ، و ليكن اين از براى اين گروه چه مىشود ؟ عيسى گفت : مردم را بنشانيد ، و در آن مكان گياه بسيار بود و آن گروه قريب پنج هزار مرد بودند كه نشستند ، عيسى نانها را گرفته و شكر نمود . بشاگردان داد ، و شاگردان بنشستگان دادند ، و همچنين از دو ماهى نيز بقدرى كه خواستند و چون سير گشتند ، بشاگردان خود گفت : پاره - هاى باقيمانده را جمع كنيد تا چيزى ضايع نشود پس جمع كردند و از پاره هاى پنج نان جو كه از خورندگان زياد آمده بود دوازده سبد پر كردند و چون مردمان اين معجزه را كه از عيسى صادر شده بود ديدند گفتند كه اين البتّه همان نبىّ است كه بايد در جهان بيايد . اين بود گفته ى انجيل ، ليكن اگر يك يك از جمله هاى مربوط به معجزات اين آيات را وارسى كنيم ، نميتوانيم يقين كنيم كه تصريح بانجام آنها شده است مثلا جمله هاى : « أَيَّدْتُكَ و عَلَّمْتُكَ » صريح است كه حضرت مسيح بوسيله ى روح القدس پشتيبانى شده است و خواندن و فهميدن را به او آموخته‌اند ، و هم در آخر گفته شده است : « وَإِذْ كَفَفْتُ و إِذْ جِئْتَهُمْ ، فقال » اينها هم صريح است كه انجام شده است و جمله ى « إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّناتِ » بطور مجمل و سر بسته معلوم است كه از حضرت مسيح چيزهاى بيش از مردم ديگر ، مشاهده ميشده است كه دليل بر شخصيّت و مقام نبوّت آن حضرت بوده است ، ولى در ميانه ى اين جمله ها گفته شده است : « إِذْ تَخْلُقُ ، فَتَنْفُخُ ، وَتُبْرِئُ ، وَإِذْ تُخْرِجُ » معلوم است كه اين پنج جمله كه معجزات را ميشمارد صريح در انجام آنها نيست ، پس بايد بيكى از دو معنى تطبيق كنيم تا استفاده شود كه اين كارها انجام شده است : اوّل - به صورت استمرار كه اينطور معنى شود : ياد بياور زمانى را كه درست ميكردى ، و